Приветствую Вас Гость | RSS Вторник
2026-03-17, 3:27 AM
Хотите $$$ ?
Форма входа
Главная страница Регистрация Вход Поиск по новостям
Меню сайта
Календарь новостей
«  Декабрь 2006  »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031
Друзья сайта
Наш опрос
How is My site?
Всего ответов: 12
Начало » 2006 » Декабрь » 2 » Хусайн Бойкаронинг аянчли ўлими.
Хусайн Бойкаронинг аянчли ўлими.
Очишди-ю хайрат дан донг котиб колишди. Мархум подшох кабрда юзтубан ётар, устидаги кафан тушиб кетган, кабр деворлари тимдаланган эди.
Кейинчалик маълум бўлишича, касаллик туфайли подшонинг томирлари уришдан тўхтаган, гўёки жони узилгандек эди.

Амир Темурнинг иккинчи фарзанди Умар Шайх Мирзонинг авлоди бўлмиш Хусайн Бойкаронинг такдири, хакикатан хам, бутунлай ўзгача. Султон Хусайн Мирзо Бойкаро Хиротда тугилди. Бирок барча шахзодалардек унга шод -хуррамликда вояга етиш насиб этмади. Етти ёшида отаси Гиёсиддин Мансур Мирзо вафот этдию, Хусайннинг хаёти тамоман ўзгариб кетди. Энди у шахзодалардек шох саройида рохатда яшашнинг ўрнига отасизлиги туфайли Абулкосим Бобур, кейинчалик эса Абусаид Мирзоларнинг саройида хизмат килди. Аммо, йиллар ўтиб, саройда обрўли бўлмаслик, сарсон-саргардонликлар унинг хамиятига тегдию, Марв томонларга кетишга карор килди. Чунки бу ерда хамма унга оддий хизматкордек карарди.
Марв хукмдори Санжар Мирзо аввалига Хусайнни хушламайгина карши олди. Бирок орадан бир оз вакт ўтиб, ундаги адабиёт-санъатга иштиёкни, зийрак кобилиятни кўриб, мурувват кўлини чўзди. Хатто азбаройи мехри тушганидан кизи Бека Султонга уйлантириб кўйди. Шундан кейин Хусайн Санжар Мирзонинг якин кишисига айланди. Ишончга кирган Хусайн Хуросон тахтини кўлга киритишга харакат кила бошлади. Бирок Хуросон шохи Султон Абусаид ўз тахтини осонликча топшириб кўядиганлардан эмасди.
1469 йилда Султон Абусаид ва Хусайн Бойкаро ўртасида тахт учун кескин, аёвсиз кураш бўлиб ўтди. Омад бу сафар хам Хусайндан юз ўгирди. Маглубиятга учрагач, Хоразм ва Бухоро ўртасида узок вакт сарсон-саргардон кезди. Сарсари юришлар жонига теккач, Дашти кипчок хукмдори Абулхайрхоннинг хузурига бош эгиб борди. Нихоят, катъий ва чидам билан килинган тинимсиз харакатлар натижаси ўларок Хирот тахтига ўтирди.
Хусайн Бойкаронинг бир йилга якин умри ички ва ташки низоларни бостиришга сарф бўлди. Бундай калтис пайтда шохга унинг ёшликдан бирга ўсиб-улгайган дўсти Алишер Навоий катта ёрдам берди. Икки дўстнинг ахиллиги, донолиги туфайли Хурсонда осойишталик, тараккиёт даври бошланди. Масжидлар, мадрасалар, карвонсаройлар, кўприк ва боглар бунёд килинди. Хуросон етук олимлар, шоирлар, мусаввирлар, мусикашунослар ижод киладиган марказга айланди.
Хусайн Бойкаро жуда хам адолатли, шариат конунларини махкам ушлаган шох эди. Хатто мамлакат конунларига катъий амал килганидан ўгли фукаролардан бирини ўлдириб кўйганида уни халкнинг кўз ўнгида жазолаттирган хам эди.
Ўттиз беш йилдан ошик хукмдорлик даврида Хусайн Бойкаро катта бунёдкорлик ишларини амалга оширди. Мамлакатда катъий тартиб-интизом ўрнатди. Бирок хукмронлигининг сўнгги йилларига келиб майхўрликка ружу кўйди ва давлат бошкарувини хам унутиб, маишатпарастликка берилди. Энди аввалги катъиятли, одил Хусайн Бойкародан асар хам колмаганди. Бутун инон-ихтиёрини димогдор, макр-хийлали хотини Хадичабегим ихтиёрига топшириб кўйганди. Пайтдан фойдаланган малика саройда фитналар, фиску фасодлар кучайишига бош-кош бўлди. Хатто шохнинг мастлигидан фойдаланиб невараси Мўмин Мирзонинг катл этилиши хакидаги фармонга мухр босишида хам маликанинг кўли бор эди. Чунки Хусайн Бойкаро Мўмин Мирзога жуда ишонар, мендан кейин тахтга муносиб шох. бўлади, деб доим унга ён босарди. Бойкаро хушини ўнглаб олгач, килган ишидан каттик афсусланди ва айбдорларни жазолади. Бирок хамма ишнинг бошида хотини Хадичабегим турганлиги унинг хаёлига хам келмади ва «котил» жазосиз колди.
Отасининг фарзандини катл эттириб юбориши Бадиуззамонга жуда каттик таъсир килди. «Конга кон, жонга жон», —дея ўгли учун отасидан касос олишга карор килди. Шахзоданинг кароридан хабар топган Алишер Навоий ота-болани яраштириш харакатига тушиб колди. Бирок Хадичабегим хам бир чеккада жим караб турмади. Хусайн Бойкарога ўгли хакида турли бўлмагур гапларни сўзлаб, унга карши кайрай бошлади.
Беайб тўкилган Мўмин Мирзонинг кони туфайли мамлакатда парокандалик юзага кел
ди. Албатта бундан ёв кўшинлари хабар топиб, Шайбонийхон Хуросонга бостириб кирди. Мамлакатдаги тартибсизликлар, ўз ўглининг отасига карши бориши, Шайбонийхоннинг бостириб келаётгани, барча-барчаси охир-окибатда Хусайн Бойкарони йикитди. У 1506 йилнинг 5 майида касаллигидан вафот этгани маълум килинди.
Мухаммад Шайбонийхон кўшинлари бостириб келаётганлиги боис шохнинг ўлимига сарой аъёнлари ортикча эътибор бериб ўтиришмади. Хусайн Бойкарони мадраса ичига омонатгина дафн этиб, ёвга карши курашда давом этдилар.
Орадан маълум вакт ўтиб, мамлакатда осойишталик хукмрон бўлгач, Бадиуззамоннинг буйруги билан отасининг кабри бошка мозорга кўйиш максадида очилди. Очишди-ю хайрат дан донг котиб колишди. Мархум подшох кабрда юзтубан ётар, устидаги кафан тушиб кетган, кабр деворлари тимдаланган эди.
Кейинчалик маълум бўлишича, касаллик туфайли подшонинг томирлари уришдан тўхтаган, гўёки жони узилгандек эди. Саройдагилар уруш сабаб бўлиб, уни омонатгина кўмиб юборишгач, совук кабрда ўзига келган. Лахаддан чикишга кўп бора уринган, лекин иложини кила олмагач, жон таслим килган.
Хусайн Бойкаронинг жасади Хиротда ўзи курдирган мадраса ичига дафн килинди. кабрга мусаввир Камолиддин Бехзоднинг лойихаси асосида «Санги хафт калам» номли мармартош ўрнатилган. Шохнинг хаёти мана шундай якун топди. Агар у хотини Хадичабегимнинг макр-хийлаларига асир бўлиб, бегунох инсонларнинг конини тўкмаганида, балки, бундайин аянчли ўлим топмасмиди.
Просмотров: 5164 | Добавил: domla | Рейтинг: 5.0 |
Всего комментариев: 2
2 Glavniai  
0
А я уже и продолжение этой статьи гдето видел
http://bsdetal.ru

1 Dildor  
0
Zo'r tarixiy hikoya ekan, mazza qib o'qidim, faqat yana 1-2ta danniylaniyam qo'shish keremikin :)

Имя *:
Email *:
Код *:

Copyright Domla Corporation © 2006